1 stycznia 2026 roku w Unii Europejskiej zaczął w pełni obowiązywać mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), czyli graniczny podatek węglowy. Choć formalnie system funkcjonuje dziś w fazie przejściowej, to właśnie najbliższe miesiące będą kluczowe dla importerów, którzy sprowadzają do UE towary objęte CBAM. Brak odpowiedniego przygotowania może skutkować wstrzymaniem importu, sankcjami administracyjnymi oraz dodatkowymi kosztami.

Czym jest CBAM i jaki jest jego cel?

CBAM to mechanizm wprowadzony przez Unię Europejską w celu wyrównania kosztów emisji CO2 pomiędzy producentami unijnymi a dostawcami z krajów trzecich. Ma on zapobiegać tzw. „ucieczce emisji”, czyli przenoszeniu produkcji poza UE do państw o mniej restrykcyjnych regulacjach klimatycznych.

Mechanizm obejmuje m.in. takie towary jak:

• cement,
• żelazo i stal,
• aluminium,
• nawozy,
• wodór,
• energia elektryczna.

Importerzy są zobowiązani do raportowania emisji CO2 związanych z produkcją przywożonych towarów, a od 2026 roku – również do zakupu certyfikatów CBAM, które odzwierciedlają koszt emisji według unijnych zasad.

Co zmienia się od 1 stycznia 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 roku CBAM wchodzi w fazę docelową. Oznacza to, że:

• import towarów CBAM będzie możliwy wyłącznie dla podmiotów posiadających status „Upoważnionego Zgłaszającego”,
• importerzy będą zobowiązani do składania corocznych deklaracji CBAM,
• konieczny będzie zakup certyfikatów CBAM,
• brak statusu oznacza brak możliwości odprawy towarów.

Kto musi uzyskać status „Upoważnionego Zgłaszającego”?

Status ten jest obowiązkowy dla podmiotów, które:

• importują ponad 50 ton towarów objętych CBAM rocznie (licząc łączną masę netto),
• dokonują importu po 1 stycznia 2026 roku.

Warto podkreślić, że Komisja Europejska ma od 90 do 120 dni na rozpatrzenie wniosku. Oznacza to, że złożenie dokumentów „na ostatnią chwilę” może skutkować poważnymi problemami operacyjnymi.

Zwolnienia z CBAM – kto może z nich skorzystać?

1. Zwolnienie dla małych importerów (de minimis) – od 2026 roku:

• dotyczy importerów, którzy sprowadzają poniżej 50 ton towarów CBAM rocznie,
• nie obejmuje wodoru i energii elektrycznej,
• zwalnia z rejestracji w CBAM i zakupu certyfikatów.

2. Zwolnienie tymczasowe – kluczowe na przełomie 2025/2026:

• importer może legalnie importować towary CBAM nawet bez statusu upoważnionego zgłaszającego,
• warunkiem jest złożenie wniosku o nadanie statusu do 31 marca 2026 roku.

To zwolnienie ma charakter przejściowy i nie zwalnia z obowiązku uzyskania statusu, a jedynie daje czas na jego formalne przyznanie.

3. Zwolnienie dla towarów o niskiej wartości (historyczne):

• wcześniej obowiązywał próg 150 euro,
• od 2026 roku zostaje on zastąpiony kryterium masowym 50 ton.

Dlaczego najbliższe miesiące będą kluczowe?

Choć formalnie trwa okres przejściowy, to na przełomie marca i kwietnia 2026 roku sytuacja może stać się bardzo trudna:

• duża liczba wniosków złożonych w ostatniej chwili,
• długie terminy rozpatrywania (do 120 dni),
• ryzyko blokady importu,
• brak możliwości odpraw celnych bez statusu.

Importerzy powinni jak najszybciej złożyć wniosek o nadanie statusu „Upoważnionego Zgłaszającego” CBAM. CBAM nie jest już planem na przyszłość – to realny obowiązek, który już w tym roku wymaga konkretnych działań organizacyjnych i formalnych. Im wcześniej importerzy się przygotują, tym mniejsze ryzyko operacyjne czeka ich w 2026 roku.